EMDR Voorbij Trauma: Wie Ben Ik Nu?
- Debby Koster
- 5 jun
- 5 minuten om te lezen
SERIE: EMDR VOORBIJ TRAUMA · BLOG 08
LAATSTE BLOG IN DE REEKS
Wie ben ik nu?
Na een scheiding. Na een pensionering. Na het verlaten van een geloof, een land, een versie van jezelf. Je weet wie je was. Maar wie je nu bent, voelt nog onaf — en dat is precies waar EMDR iets mee kan.
Voor therapeuten & cliënten · Leestijd ± 5 min
Ze is vijftien jaar moeder geweest op de manier waarop ze moeder wilde zijn: aanwezig, alles gevend, haar werk op een laag pitje. Nu zijn de kinderen het huis uit. Ze is blij voor hen. Ze is ook — en ze schaamt zich ervoor — een beetje verloren.
Niet depressief. Niet gebroken. Gewoon: ze weet even niet meer wie ze is als ze niet de moeder is die alles regelt. Die rol droeg ze zo lang dat ze er niet meer omheen kon kijken.
Dit is geen pathologie. Dit is een grote levensovergang. En grote levensovergangen vragen iets wat zelden als therapiethema wordt herkend: het loslaten van een oud zelfbeeld.
Identiteit is niet wat je denkt
We denken van identiteit dat het iets vaststaat — een kern die er altijd was en altijd zal zijn. Maar identiteit is voor een groot deel opgebouwd uit rollen, verhalen en overtuigingen die we op jonge leeftijd hebben aangenomen. Soms bewust gekozen. Vaker ongemerkt meegekregen.
"Ik ben de verantwoordelijke." "Ik ben degene die het regelt." "Ik ben de gelovige, de Nederlander, de carrièremaker, de zieke, de partner van." Die verhalen geven houvast — totdat de situatie verandert en het verhaal niet meer klopt.
"Een grote levensovergang vraagt niet alleen dat je iets nieuws opbouwt. Het vraagt dat je iets ouds loslaat. En dat loslaten kost meer dan mensen verwachten."
Wat er dan in het zenuwstelsel gebeurt, lijkt opvallend veel op wat er bij verlieservaringen en trauma gebeurt: het systeem klemt zich vast aan wat bekend was, ook als dat bekende er niet meer is. Niet uit onwil — maar omdat loslaten van een zelfbeeld voelt als een kleine dood.
Overgangen die identiteitswerk vragen
Het lege nest
De ouder wiens kinderen vertrekken en die zichzelf moet heruitvinden buiten de zorgende rol.
Pensionering
Wie ben je als je werk niet langer definieert wie je bent? Voor veel mensen de eerste echte identiteitscrisis.
Scheiding of relatiebreuk
Niet alleen het verlies van een persoon, maar het verlies van een gedeelde toekomst en een zelfdefinitie als "wij".
Verlaten van geloof of gemeenschap
Een wereldbeeld loslaten dat jarenlang structuur, betekenis en sociale identiteit gaf — zonder iets te hebben om het mee te vervangen.
Immigratie en culturele overgang
Tussen twee culturen staan zonder volledig thuis te zijn in een van beide. Wie ben je als je roots en je heden niet meer kloppen?
Genderidentiteit en coming-out
Het loslaten van een aangeleerd zelfbeeld en het bouwen van een nieuw, authentiek verhaal over wie je bent.
Wat EMDR hier anders doet
Bij identiteitswerk wordt in therapie vaak gepraat over het nieuwe zelf: wie wil je worden, wat zijn je waarden, welke stappen kun je zetten? Dat is waardevol. Maar het mist soms een essentiële stap: het verwerken van het oude zelf.
Want het oude zelfbeeld verdwijnt niet vanzelf als je besluit anders te denken. Het zit opgeslagen in herinneringen, in lichamelijke gewoonten, in de reflexen die je hebt aangeleerd. En zolang dat oude zelfbeeld niet verwerkt is, saboteert het het nieuwe — soms subtiel, soms heel direct.
De man die na zijn pensionering eindelijk wil genieten, maar zich schuldig voelt zodra hij iets doet zonder productief doel. Niet omdat hij dat wil voelen — maar omdat zijn identiteit als "harde werker" zo lang zo sterk was dat rust aanvoelt als falen.
De vrouw die haar geloof verlaat en merkt dat ze nog steeds automatisch in de gedragspatronen valt die daarbij hoorden — niet omdat ze er nog in gelooft, maar omdat het lichaam het nog niet weet.
Hoe een sessie eruitziet
HET PROCES IN VIER STAPPEN
1
Het oude zelfbeeld in kaart brengen. Welk verhaal droeg je over jezelf? Welke rol, welk label, welke overtuiging definieerde wie je was? En welke herinnering is het sterkst verbonden met dat beeld? Dat is het startpunt — niet de huidige verwarring, maar de wortel van het oude zelf.
2
De lading op het loslaten verwerken. Loslaten van een zelfbeeld gaat gepaard met verlies, soms met schaamte, soms met loyaliteitsconflicten. "Als ik dit loslaat, verraad ik wie ik was." Die lading wordt verwerkt — zodat het oude zelfbeeld een herinnering kan worden, in plaats van een klem.
3
Ruimte maken voor het nieuwe zelf. Na verwerking is er letterlijk ruimte — voor een nieuwe overtuiging, een nieuwe zelfbeschrijving. Niet opgelegd van buitenaf, maar opkomend van binnenuit. De therapeut begeleidt de cliënt in het formuleren van wie ze nu zijn, zonder het oude verhaal.
4
Het nieuwe zelf verankeren. Via bilaterale stimulatie wordt de nieuwe overtuiging geïnstalleerd — in het lichaam, niet alleen in het hoofd. En via een future template wordt gevisualiseerd hoe het voelt om vanuit dat nieuwe zelf te leven. Concreet, voelbaar, toegankelijk.
Rouwen om wie je was
Een onderdeel van identiteitswerk dat zelden wordt benoemd: het rouwen. Om de persoon die je was. Om de jaren die je leefde vanuit een rol die je nu loslaat. Om de versie van de toekomst die daarbij hoorde en er niet meer is.
Dat rouwen is niet zwak — het is noodzakelijk. Je kunt niet oprecht opnieuw beginnen als je het oude niet hebt afgesloten. EMDR maakt ruimte voor dat rouwen, verwerkt het, en helpt de cliënt aan de andere kant te komen.
Identiteitswerk in EMDR is geen snelle interventie. Het is vaak een proces van meerdere sessies, soms verweven met andere thema's. Maar de resultaten zijn diepgaand: mensen beschrijven een gevoel van thuiskomen bij zichzelf dat ze soms in jaren niet hadden gevoeld.
Niet omdat ze een nieuw zelf hebben gecreëerd. Maar omdat ze het oude los konden laten — en daarmee ruimte maakten voor wie ze altijd al waren, onder al die lagen.
Grote levensovergangen waarbij een centrale rol, relatie of identiteit wegvalt
Gevoel van leegte of verlies zonder duidelijke reden of aanwijsbaar trauma
Vastlopen in het nieuwe terwijl je rationeel weet dat de overgang goed is
Loyaliteitsconflicten rond het loslaten van een oud zelfbeeld — het voelt als verraad
IS DIT IETS VOOR JOU OF JE CLIËNT?
Identiteitswerk in EMDR is relevant bij iedereen die merkt dat een grote verandering in hun leven meer vraagt dan aanpassen en doorgaan. Als het nieuwe niet landt, ook al wil je dat het dat doet. Als je merkt dat je jezelf nog steeds definieert via iets wat er niet meer is.
Geen groot trauma nodig. Geen dramatische voorgeschiedenis. Soms is het genoeg dat je een versie van jezelf hebt moeten loslaten — en dat het lichaam dat nog niet heeft verwerkt. Dat is precies het werk.
EINDE VAN DE REEKS
EMDR voorbij trauma — acht blogs, acht verrassingen
Van creativiteitsblok tot identiteitswerk. Van pijngeheugen tot toekomstangst. Deze reeks laat zien dat EMDR veel meer kan dan de meeste mensen weten — en dat vastlopen bijna altijd een oorsprong heeft die verwerkt kan worden.
Heb je een blog gemist, of wil je een onderwerp delen met iemand die het nodig heeft? Alle blogs uit de reeks staan hieronder.
Opmerkingen